Co możesz zrobić, żeby zapobiec rakowi piersi?

Rak piersi to obecnie jeden z najczęściej występujących nowotworów na świecie. Choć nie istnieje sposób na 100% zabezpieczenie się przed tą chorobą, to istnieje szereg działań, które mogą pomóc w zmniejszeniu ryzyka jego wystąpienia.

Pod względem liczby zachorowań rak piersi ustępuje tylko nowotworom płuc. Jednocześnie pozostaje najczęściej występującym typem nowotworów wśród kobiet i jest jedną z najczęstszych przyczyn ich zgonów. Szacuje się, że w Polsce rocznie na raka piersi zapada ponad 16,5 tys. kobiet.

Na tę chwilę niestety nie istnieje metoda, lekarstwo czy styl życia, który gwarantuje 100% ochrony przed chorobą nowotworową. Prawdopodobieństwo zależne jest od wielu tzw. czynników ryzyka, które zwiększają prawdopodobieństwo wystąpienia raka piersi. Są to przede wszystkim dziedziczone geny odpowiedzialne za mutację komórek – szacuje się, że od 5 do 10% przypadków raka piersi związane jest z odziedziczonymi mutacjami w genach.

Dodatkowo ryzyko zwiększa się w przypadku kobiet, które narażone są na dłuższe oddziaływanie estrogenów na organizm. Kobiety, które wcześnie rozpoczęły miesiączkowanie lub późno, po 30. roku życia, zaszły w pierwszą ciążę są bardziej narażone na wystąpienie nowotworu piersi niż inne kobiety.

Choć współczesna medycyna nie stworzyła gwarancji ochrony przed tą chorobą, a na część czynników nie mamy wpływu, to wciąż istnieje wiele sposobów na zmniejszenie prawdopodobieństwa tej choroby. Są to czynniki związane ze stylem życia i aktywną profilaktyką, na które wpływ ma każda kobieta.

  1. Ogranicz alkohol – im więcej alkoholu pijemy, tym większe jest prawdopodobieństwa wystąpienia raka piersi. Ogólnie zaleca się ograniczenie spożywania alkoholu do jednego drinka lub lampki wina dziennie. Nawet małe ilości alkoholu zwiększają ryzyko nowotworu piersi.
  2. Rzuć palenie – jeżeli palisz, zastanów się nad terapią antynikotynową. Istnieją dowody na związek pomiędzy paleniem papierosów a ryzykiem wystąpienia rakiem piersi, szczególnie wśród kobiet w okresie przed menopauzą.
  3. Kontroluj swoją wagę – nadwaga i otyłość zwiększają szansę zachorowania na raka piersi. Szczególnie obserwuje się to wśród kobiet, u których nadwaga rozwija się w późniejszym okresie wieku, po menopauzie.
  4. Bądź aktywna fizycznie – sport i aktywność fizyczna pomogą Ci utrzymać zdrową wagę, co zmniejszy ryzyko wystąpienia raka piersi. Większość zdrowych dorosłych osób powinna ćwiczyć minimum 150 minut w tygodniu w przypadku sportu o umiarkowanym wysiłku.        W przypadku sportów intensywnych zaleca się minimum 75 minut w tygodniu.
  5. Karm piersią – karmienie piersią wymienia się jako jeden z czynników w profilaktyce raka piersi. Im dłużej karmisz, tym zmniejsza się ryzyko choroby nowotworowej. W dzisiejszym trybie życia matki coraz rzadziej mają okazję do dłuższego karmienia piersią.
  6. Ogranicz terapię hormonalną – terapia hormonalna trwająca ponad 3 lata zwiększa ryzyko pojawienia się raka piersi. Jeżeli przyjmujesz hormony ze względu na menopauzę, porozmawiaj ze swoim lekarzem o dostępnych alternatywnych metodach.
  7. Unikaj promieniowania jonizującego i zanieczyszczeń powietrza – niektóre z badań nad związkiem pomiędzy rakiem piersi a promieniowaniem sugerują, że promieniowanie zwiększa ryzyko wystąpienia choroby nowotworowej. Pamiętaj o wykonywaniu badań profilaktycznych w rekomendowanych odstępach czasu lub ze względu na wskazania medyczne zgodnie z zaleceniem lekarza prowadzącego.
  8. Jedz dużo warzyw i owoców – zdrowa, zrównoważona dieta zmniejsza ryzyko wystąpienia raka piersi. Wśród owoców o korzystnym działaniu wymienia się cytrusy, winogrona, jabłka i maliny. Z warzyw warto do diety wprowadzić: marchew czy warzywa liściaste.
  9. Regularnie poddawaj się badaniom mammografem – na tę chwilę mammografia jest jedną z najbardziej skutecznych metod wykrywania raka. Ważna jest regularność badań i konsultacja wyników ze specjalistami. Regularne wykonywanie mammografii zaleca się kobietom już po około 40. roku życia. Regularna mammografia jest szczególnie ważna u kobiet w wieku 50-69 lat. Wcześnie zdiagnozowany nowotwór ma duże rokowania na całkowite wyleczenie. Kobietom młodszym zaleca się wykonywanie badania USG ze względu na inną strukturę gruczołową. O wykonaniu badania usg powinien zdecydować lekarz ginekolog lub chirurg po przeprowadzeniu wywiadu i badania pacjentki.
  10. Sama badaj swoje piersi – wyrób w sobie nawyk regularnego samobadania piersi. Taką czynność możesz wykonać w domu przed lustrem lub pod prysznicem. Z uniesionymi rękoma przyjrzyj się swoim piersiom – czy widoczne są niepokojące zmiany. To samo zrób mając ręce na biodrach. Z ręką za głową drugą ściśnij pierś, by wykryć drobne guzki lub zgrubienia, które mogą być spowodowane rozwijającym się rakiem. Każdą niepokojącą zmianę skonsultuj z lekarzem.  
  11. Bądź świadoma – rak piersi to choroba, która dotyka tysiące Polek każdego roku. Twoja świadomość w istnieniu tego problemu może być kluczowa w jego szybkim zidentyfikowaniu i pomyślności leczenia. Uświadamiaj bliskie Ci kobiety – członkinie rodzin i przyjaciółki o raku piersi i zachęcaj do regularnych badań i profilaktyki.

Bądź wyczulona na jakiekolwiek niepokojące zmiany, które zaobserwujesz w okolicy piersi. Porozmawiaj z lekarzem o częstotliwości badań mammograficznych i innych badaniach skriningowych, które pomogą Ci kontrolować Twój organizm.